Birden fazla alım işlemini girerek ağırlıklı ortalama maliyetinizi anında hesaplayın.
Lot ve Fiyat Girin
Hesaplanırken tüm işlemlerin lot sayısı ile fiyatı çarpılarak toplam tutar bulunur, ardından toplam lot sayısına bölünür.
Aynı hisseyi farklı fiyatlardan birden fazla kez aldığınızda elinizdeki payların maliyeti, fiyatların basit ortalaması değil; her alımın lot sayısıyla ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Bu değere ağırlıklı ortalama maliyet denir ve pozisyonunuzun hangi fiyatın üzerinde kâra geçeceğini gösterir.
Formül
Ortalama maliyet = (Lot₁ × Fiyat₁ + Lot₂ × Fiyat₂ + …) ÷ (Lot₁ + Lot₂ + …)
Kısaca: toplam ödenen tutar ÷ toplam lot. Borsa İstanbul pay piyasasında 1 lot 1 adet paya karşılık gelir.
| İşlem | Lot | Fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|
| 1. alım | 100 | 50,00 TL | 5.000,00 TL |
| 2. alım | 200 | 40,00 TL | 8.000,00 TL |
| Toplam | 300 | — | 13.000,00 TL |
Ortalama maliyet = 13.000 ÷ 300 = 43,33 TL. İki fiyatın basit ortalaması 45 TL olsa da 40 TL'den iki kat fazla lot alındığı için gerçek maliyet daha düşüktür. Komisyonu hesaba katmazsak hisse 43,33 TL'nin üzerine çıktığında pozisyon kâra geçer.
Maliyet düşürme, aldığınız hisse değer kaybettiğinde daha düşük fiyattan ek alım yaparak ortalama maliyeti aşağı çekmektir. Yukarıdaki örnekte yalnızca 100 lot 50 TL'den alınmış olsaydı zararın kapanması için fiyatın 50 TL'ye dönmesi gerekirdi; 40 TL'den yapılan 200 lotluk ek alımdan sonra 43,33 TL yeterli hâle gelir.
Madalyonun öbür yüzü, pozisyonun büyümesidir. Fiyat 35 TL'ye inerse 100 lotluk pozisyonun zararı (35 − 50) × 100 = 1.500 TL iken, ek alım sonrası 300 lotun zararı 13.000 − 10.500 = 2.500 TL olur. Bu nedenle maliyet düşürme kararını yalnızca zararı kapatmak için değil; şirkete bakışınızı, hissenin portföydeki ağırlığını ve ayırdığınız nakdi düşünerek vermeniz önemlidir.
Aracı kurumlar her alımda işlem tutarı üzerinden komisyon keser; komisyona çoğu zaman vergi de eklenir. Gerçek maliyet için bu kesintiyi toplam tutara eklemeniz gerekir. Binde 2 (%0,2) komisyon varsayımıyla örnekteki 13.000 TL'lik alımlara 26 TL eklenir ve maliyet 13.026 ÷ 300 = 43,42 TL olur. Hesaplayıcıya komisyonlu fiyatı girmek için fiyatı (1 + komisyon oranı) ile çarpabilirsiniz: 50 × 1,002 = 50,10 TL ve 40 × 1,002 = 40,08 TL.
Bedelsiz sermaye artırımında ise toplam maliyetiniz değişmez, lot sayınız artar. %100 bedelsiz sonrası 300 lot 600 lota çıkar ve lot başı maliyet 43,33 TL'den yaklaşık 21,67 TL'ye iner. Yaklaşan bölünmeleri sermaye artırımı takviminden takip edebilirsiniz.
Ortalama maliyetinizi bulduktan sonra satış senaryosunun net sonucunu görmek için kâr/zarar hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; diğer hesaplama araçları Araçlar sayfasında. Bu sayfadaki bilgiler eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.
Her alımda ödediğiniz tutarı (lot × fiyat) toplayın ve toplam lot sayısına bölün. Örneğin 100 lotu 50 TL'den, 200 lotu 40 TL'den aldıysanız toplam 13.000 TL ödeyip 300 lot almışsınızdır; maliyetiniz 13.000 ÷ 300 = 43,33 TL olur. Yukarıdaki hesaplayıcı bu işlemi girdiğiniz tüm alımlar için otomatik yapar.
Basit ortalama değil, ağırlıklı ortalama kullanılır: Ortalama maliyet = (Lot₁ × Fiyat₁ + Lot₂ × Fiyat₂ + …) ÷ (Lot₁ + Lot₂ + …). 50 TL ve 40 TL fiyatlarının basit ortalaması 45 TL'dir; ancak 40 TL'den iki kat fazla lot aldıysanız gerçek maliyetiniz 43,33 TL'dir. Fiyatları lot sayısıyla ağırlıklandırmadan yapılan hesap yanıltıcı olur.
Duruma göre değişir. Düşen fiyattan yapılan ek alım ortalama maliyetinizi aşağı çeker ve kâra geçmek için gereken fiyatı yaklaştırır; ancak pozisyonunuz büyüdüğü için düşüş sürerse zararınız da büyür. Şirkete dair görüşünüz değişmediyse ve ek alım önceden planladığınız bir stratejinin parçasıysa anlamlı olabilir. Yalnızca zararı kapatmak için yapılan ek alımlar riski tek bir hissede yoğunlaştırır.
Gerçek maliyetinizi görmek istiyorsanız evet. Aracı kurumun alımda kestiği komisyon ve vergiler ödediğiniz toplam tutara eklenir. Örneğin 13.000 TL'lik alımlarda binde 2 komisyonla 26 TL öderseniz 300 lotun maliyeti 13.026 ÷ 300 = 43,42 TL olur. Satışta kesilen komisyon ise maliyete değil, kâr/zarar hesabına yansır.
Borsa İstanbul pay piyasasında 1 lot 1 adet paya karşılık gelir. Belirli bir tutarla kaç lot alabileceğinizi bulmak için tutarı hisse fiyatına bölüp aşağı yuvarlayın: 10.000 TL ile 43,50 TL'lik bir hisseden 10.000 ÷ 43,50 ≈ 229,9, yani 229 lot alabilirsiniz. Komisyon için hesabınızda küçük bir pay bırakmanız gerekebilir.