Kademe analizi nasıl okunur? Önce en yüksek alış ile en düşük satış fiyatını bulun. Ardından bu fiyatlarda ve sonraki seviyelerde bekleyen lot miktarlarını inceleyin. Son olarak emirlerin gerçekleşip gerçekleşmediğini, iptal edilip edilmediğini ve fiyatın buna nasıl tepki verdiğini izleyin. Tek bir büyük emirden yön tahmini çıkarmayın.
Kademe analizi, işlem kararından çok emrin hangi fiyat ve büyüklükle iletileceğini planlamaya yardımcı olur. Derinlik tablosu bekleyen emirleri gösterir; bu emirlerin yarın da orada kalacağını veya fiyatın belirli yönde hareket edeceğini garanti etmez.
Kademe, derinlik ve emir defteri ne demek?
Emir defteri, farklı fiyatlardan bekleyen alış ve satış tekliflerinin bulunduğu yapıdır. Fiyat adımlarından her biri kademe, birden fazla seviyedeki fiyat ve miktar dağılımı ise piyasa derinliği olarak adlandırılır.
- En iyi alış: O anda bekleyen en yüksek alış fiyatı.
- En iyi satış: O anda bekleyen en düşük satış fiyatı.
- Lot miktarı: Belirli bir kademede görünen toplam pay adedi.
- Emir sayısı: Veri paketine göre ilgili seviyedeki emirlerin adedi.
- Spread: En iyi satış ile en iyi alış arasındaki fark.
Gösterilen kademe sayısı ve verinin anlık olup olmadığı, kullandığınız aracı kurum veya veri paketine bağlıdır. Kavramları ilk kez öğreniyorsanız borsada derinlik ne işe yarar rehberinden başlayabilirsiniz.
Örnek derinlik tablosu nasıl okunur?
Aşağıdaki fiyatlar, miktarlar ve hareketler öğretici bir senaryodur; gerçek bir hisseye veya güncel yatırım sinyaline ait değildir.
| Alış miktarı | Alış fiyatı | Satış fiyatı | Satış miktarı |
|---|---|---|---|
| 4.000 lot | 49,98 TL | 50,00 TL | 2.000 lot |
| 6.000 lot | 49,96 TL | 50,02 TL | 3.000 lot |
| 5.000 lot | 49,94 TL | 50,04 TL | 5.000 lot |
Burada en iyi alış 49,98 TL, en iyi satış 50,00 TL’dir. Spread 0,02 TL’dir. Satış tarafında ilk iki kademenin kümülatif miktarı 2.000 + 3.000 = 5.000 lottur. Tek bir fiyat yerine birkaç seviyenin toplamına bakmak, emrinizin görünür derinliğe göre büyüklüğünü anlamanızı sağlar.
Beş adımda kademe analizi
1. Spreadi kontrol edin
Alış ve satış birbirine yakınsa karşı tarafa işlem yapmanın örtülü maliyeti daha düşük olabilir. Farkın geniş olması, özellikle sık alım satımda sonucu etkiler. Spread tek başına yeterli değildir; o fiyatlarda kaç lot bulunduğu da önemlidir.
2. Emrinizi karşı kademelerle karşılaştırın
Bu örnekte 2.000 lota kadar alış, diğer koşullar değişmezse ilk satış seviyesinden karşılanabilir. Daha büyük bir emir sonraki seviyelere ilerleyebilir. Planladığınız miktar günlük hacme göre küçük olsa bile o andaki deftere göre büyük olabilir.
3. Kümülatif miktarı hesaplayın
İlk beş veya on kademede görünen toplamı inceleyin. Satış tarafındaki bir yoğunluğun arkasında boş seviyeler bulunmasıyla, her seviyede düzenli miktar bulunması aynı likiditeyi ifade etmez. Ekranın göstermediği seviyeler ve yeni emirler nedeniyle bu hesap da yalnızca anlık bir tahmindir.
4. Bekleyen emir ile gerçekleşen işlemi ayırın
Ekranda görünen 100.000 lot alış emri henüz yapılmış bir alım değildir. Emir aynı yerde dururken karşı satışlarla eşleşiyor mu? Tamamen iptal mi oluyor? Daha aşağıya mı taşınıyor? Gerçekleşen işlem akışı, bekleyen miktarın gerçekten kullanılıp kullanılmadığını anlamaya yardım eder.
5. Fiyat ve hacim tepkisini birlikte izleyin
Yüksek satış miktarı görünmesine rağmen alımlar bu miktarı karşılayabiliyorsa tablo değişebilir. Çok yüksek alış emri görünürken fiyat aşağı iniyorsa görünen desteğin kalıcılığı sorgulanmalıdır. Bunlar kesin sinyal değildir; başka olası açıklamalar da bulunur.
6.000 lot alışta fiyat kayması örneği
Tablonun değişmediğini ve ekranda gösterilen miktarların tamamının erişilebilir olduğunu varsayalım. Fiyat sınırı olmayan 6.000 lotluk bir alış, örnekte şu şekilde eşleşebilir:
| Eşleşen miktar | Fiyat | Tutar |
|---|---|---|
| 2.000 lot | 50,00 TL | 100.000 TL |
| 3.000 lot | 50,02 TL | 150.060 TL |
| 1.000 lot | 50,04 TL | 50.040 TL |
| Toplam | Yaklaşık 50,0167 TL ortalama | 300.100 TL |
Emrin tamamının 50,00 TL’den gerçekleştiği varsayılsaydı tutar 300.000 TL olacaktı. Kademelerin tüketilmesi örnekte 100 TL fark yaratıyor; komisyon dahil değil. Gerçek piyasada emir defteri işlem sırasında değişebileceğinden sonuç farklı olabilir.
50,00 TL limit fiyatlı 6.000 lot alış emrinde ise yatırımcı belirlediği üst fiyatı kontrol eder. Yalnızca 2.000 lot karşılanabiliyorsa kalan miktar, seçilen emir türü ve geçerlilik koşullarına göre bekler veya iptal olabilir. Limit fiyat gerçekleşmeyi garanti etmez. Emir türlerinin kullanımını ayrıca inceleyebilirsiniz.
Alış duvarı ve satış duvarı neden kesin sinyal değildir?
Bir seviyede diğerlerine göre büyük miktar görülmesine alış veya satış duvarı denir. Bu emir iptal edilebilir, bölünebilir, başka fiyata taşınabilir veya yeni işlemlerle tüketilebilir. Dolayısıyla “alışlar daha büyük, fiyat kesin yükselir” çıkarımı doğru değildir.
Tek görüntü yerine zaman içindeki değişimi izleyin. Görünen miktarın gerçek niyetini, yatırımcının kimliğini veya daha sonra ne yapacağını emir defterinden kesin olarak bilemezsiniz. Manipülatif davranış şüphesi de tek başına büyük emir görülmesiyle ispatlanmış olmaz.
Aktif alıcı, aktif satıcı ve takas farkı
Satışta bekleyen emre yönelen işlem genellikle aktif alış, alışta bekleyen emre yönelen işlem aktif satış olarak ifade edilir. Her gerçekleşen işlemde hem alıcı hem satıcı vardır; bu sınıflandırma taraflardan birinin tek başına işlem yaptığı anlamına gelmez.
Derinlik bekleyen emirleri, gerçekleşen işlem ekranı eşleşmeleri, takas verisi ise saklama dağılımına ilişkin farklı bir görünümü sunar. Aracı kurum dağılımı veya takas hesabı da her durumda nihai yatırımcı kimliği değildir.
En sık yapılan beş hata
- Bekleyen emri gerçekleşmiş işlem sanmak.
- Yalnızca en büyük kademeye odaklanmak.
- Gecikmeli veriyi anlık kabul etmek.
- Emir miktarını görünür likiditeyle karşılaştırmamak.
- Derinliği şirketin değerlemesi ve risk yönetimi yerine kullanmak.
Sık sorulan sorular
Kademe analizi fiyatı önceden gösterir mi?
Hayır. Mevcut teklifleri gösterir; yeni haberleri ve sonradan gelecek emirleri bilemez. Kısa vadeli uygulama bilgisi sağlar.
Alış miktarı satıştan yüksekse hisse alınır mı?
Bu tek başına karar gerekçesi değildir. Emir iptali, fiyat değişimi, gerçekleşen hacim ve yatırımcının kendi risk sınırı birlikte değerlendirilmelidir.
Derinlik uzun vadeli yatırımcıya da yarar mı?
Özellikle likiditesi düşük hisselerde alış veya satışın uygulanışını planlamaya yarayabilir. Uzun vadeli değerlemenin yerine geçmez.
Maliyet hesabında hangi fiyat kullanılmalı?
Ekranda görülen en iyi fiyat değil, gerçekleşen işlemlerin lotla ağırlıklandırılmış ortalama fiyatı kullanılmalıdır. Maliyet hesaplayıcıda farklı alımları birlikte hesaplayabilirsiniz.
Kaynak ve kontrol tarihi: 26 Ekim 2026. Borsa İstanbul Pay Piyasası işleyişi. Tablolar bağımsız öğretici örneklerdir. Yatırım tavsiyesi değildir.
